Diyetisyen

SaAYlA�klA� ve dengeli beslenerek, yaAYam kalitesini artA�rmayA� hedefleyen beslenme ve diyet polikliniAYimiz gerek bedensel, gerek ruhsal, gerekse fiziksel saAYlA�AYA�nA�zA� gA?vence altA�na almanA�zA� amaA�lA�yor.

AmacA�mA�z, sizleri tedavi etmek deAYil, tedavi sA?recinize destek olarak, yaAYam kalitenizi artA�rmanA�za katkA�da bulunmak. A�A?nkA? hastalA�klarA�n tedavisi, her hastanA�n bulgularA�na, klinik tablosuna gA�re uzmanlar tarafA�ndan, kiAYiye A�zel olarak yapA�lmalA�dA�r.

AynA� AYekilde beslenme tedavisi de, kiAYinin bA?tA?n bilgileri deAYerlendirildikten ve bazA� cihazlarla A�lA�A?m yapA�ldA�ktan sonra, kiAYinin yaAYantA�sA�na uygun ve yaAYam kalitesini artA�racak AYekilde planlanA�r. Bu nedenle beslenme planA�, A?niversitelerin beslenme ve diyetetik mezunlarA� tarafA�ndan yapA�lmalA�dA�r. Konusunda uzman olmayanlar tarafA�ndan hazA�rlanan diyet listeleri, kA�sa zamanda fayda saAYlasa bile, uzun dA�nemde A�eAYitli saAYlA�k sorunlarA�na davetiye A�A�kartA�r.

Sizin saAYlA�AYA�nA�zA� A�nemsiyoruz. Bu nedenle lA?tfen polikliniAYimizi bilgilenmek amacA�yla ziyaret edip, ciddi saAYlA�k sorunlarA�nA�z iA�in uzmanlara baAYvurun.
DoAYru beslenmeyle, yaAYam kalitenizi arttA�ralA�m!

SaAYlA�klA� gA?nler dileAYiylea��
Dyt. Hakan A�ATAL

ZAYIFLAMA DA�YETLERA� VE BA�LA�NMESA� GEREKEN DOAzRULAR

a�? Kilo sorunu olan ve bu konuda destek almaya ihtiyacA� olan birey kendisi iA�in uygun bilimsel ve doAYru bir diyetin nasA�l uygulanacaAYA� hakkA�nda bilgi sahibi olmak iA�in mutlaka konunun gerA�ek anlamda uzmanA� olan diyetisyene, beslenme ve diyet uzmanA�na destek almalA�dA�r.

a�? Bireye uygun saAYlA�klA� beslenme programA�nA�n profili oluAYturulmadan A�nce yapA�lan gA�rA?AYmelerle ihtiyaA� duyulan, biyokimyasal testler sonucunda mutlaka beslenme tedavisi oluAYturulmalA� ve baAYlanmalA�dA�r.

a�? Beslenme tedavisine baAYlamadan A�nce alA�AYveriAY, A�AYA?nlerin dA?zenli tA?ketimi, kahvaltA� vb. konular hakkA�nda mutlaka bilgi sahibi olunmalA�dA�r.

a�? AziAYmanlA�k sorununun tedavisinin kalA�cA� olabilmesi iA�in mutlaka zamana ihtiyaA� olduAYu hatA�rlanmalA�dA�r.Mutlaka gerA�ek hedefler belirlenmeli ve yola devam edilmelidir. Diyet tedavisinin baAYladA�AYA� ilk gA?nlerde birey aAYA�rlA�k kaybA� beklentisi iA�inde olabilir. A�eAYitli hayal kA�rA�klA�klarA� ilk gA?nlerde veya daha sonraki zaman dilimlerinde yaAYanabilir. Burada A�nemli olan ve A?zerinde durulmasA� gereken konu davranA�AY deAYiAYikliAYi ve sonuA�larA�dA�r. SabA�rlA� bir yaklaAYA�m mutlaka beraberinde olumlu sonuA� getirecektir.

a�? ZayA�flamak amacA�yla beslenme tedavisi uygularken mutlaka haftalA�k takipler yapA�lmalA�dA�r. SA�k ve A�eAYitli tartA�lara sA?rekli A�A�kmaktan uzak durmalA�dA�r.

a�? A�zellikle bayanlarda Premenstruasyon (adet kanamasA� ) A�ncesi 1-3 kg aAYA�rlA�k artA� ortaya A�A�kabilir. Hormonal deAYiAYimlerden dolayA� su toplanmasA�ndan bu tip bir artA�AY ortaya A�A�kabilir.

a�? Bireyler yeme davranA�AYlarA�, A�AYA?nleri zamanA�nda tA?ketmeleri konusunda mutlaka bilgilendirilmeli .

a�? Birey zayA�flamak amacA�yla, beslenme tedavisi programA�na baAYladA�AYA�nda zaman zaman durakalmalar yaAYayabilir.Bu fiziksel aktivitenin arttA�rA�lmasA�, programA�n tekrar gA�zden geA�irilmesi vb. dikkat gerektiren konularla kilo vermeye baAYlanabilir.

” AmaA� “; uygulanan beslenme tedavisi ile kilo verme saAYlandA�kta sonra bu kiloyu korumak ve bu konuda A�nerilere kulak vermektir.

OBEZA�TE
GA?nA?mA?z dA?nyasA�nA�n en A�nemli saAYlA�k sorunlarA�ndan birisi olan obezite, vA?cuttaki yaAY oranA�n normalden yA?ksek ve Beden Kitle Endeksinin 30 cm/kga��A�n A?zeri olmasA�yla tanA�mlanabilir. Besinlerden alA�nan enerjinin, harcanan enerjiden fazla olmasA� sonucu ortaya A�A�kan obezite, tedavi edilmediAYi taktirde yaAYam sA?resini kA�saltan A�nemli bir hastalA�ktA�r.

A?lkemizdeki kadA�nlarA�n yaklaAYA�k A?A�te birini, erkeklerin ise yaklaAYA�k beAYte birini etkileyen obezite, bazen genetik, bazen hormonal, bazen de kA�tA? beslenme sonucu ortaya A�A�kar.

Hangi nedenden kaynaklanA�rsa kaynaklansA�n, obezite sistemli bir egzersiz ve diyetle dA?zeltilebilir ve dA?zeltilmelidir de! A�A?nkA? ortaya A�A�kan sorun, sadece aAYA�rA� AYiAYmanlA�kla sA�nA�rlA� kalmayA�p dolaAYA�m, solunum, sindirim gibi vA?cuttaki tA?m sistemleri de olumsuz yA�nde etkiler.

BA�BREK HASTALIKLARINDA BESLENME
BA�brek hastalarA�, ister diyalize girsin, isterse girmesin mutlaka diyet yapmalA�dA�r. A?stelik bu diyeti, konusunda uzman beslenme ve diyet uzmanA�yla birlikte hazA�rlamalA�dA�r.

HastanA�n idrarA�nA�n miktarA�na, diyabet, yA?ksek tansiyon gibi diAYer hastalA�klarA�nA�n varlA�AYA�na, kilosuna, boyuna, kanA�ndaki potasyum, fosfor ve sodyum deAYerlerine bakarak bir diyet listesi hazA�rlar.Her hastanA�n diyet tedavisi ayrA� planlandA�AYA� ve uzun sA?reli takip gerektiAYi iA�in hastalar, kendilerine A�zel olarak hazA�rlanan diyet listelerini mutlaka uygulamalA�dA�rlar.

Diyette nelere dikkat edilmeli?
a�? BA�brek hastalarA�nA�n iA�tikleri sA�vA�, protein ve yiyeceklerle aldA�klarA� minerallerin miktarA� A�nemlidir. A�yi bir diyet listesi, tA?m bu miktarlara gA�re hazA�rlanmalA�dA�r. Ara sA�ra da diyette deAYiAYiklikler yapA�lA�r.
a�? HastanA�n kilosuna gA�re ideal kilosu hesaplanA�r. Buna gA�re gA?nlA?k alA�nan protein alA�mA� belirlenir.
a�? BA�brek hastalA�klarA�nda mutlaka tuz azaltA�lmalA�dA�r. A�zellikle yA?ksek tansiyon hastalA�AYA� da varsa, bA�breAYin yA?kA?nA? azaltmak iA�in tuz tamamen kesilmelidir. Dil, tuzsuz bir lezzete 6 ayda alA�AYA�r. Bu nedenle bA�brek yetmezliAYi yaAYayan hastalarA�n sabA�rlA� olmasA� gerekir.
a�? KatkA� maddelerinden uzak durulmalA�dA�r.
a�? Potasyum kA�sA�tlanmalA�dA�r. Potasyum iA�eren, asma yapraAYA�, patates, yeAYil yapraklA� sebzeler ve bazA� meyveler A�ok az tA?ketilmelidir. Fosforu yA?ksek olan yoAYurt, peynir, sA?t, hatta balA�k da, hastanA�n durumuna gA�re ya kA�sA�tlanmalA� veya farklA� piAYirme teknikleri uygulanmalA�dA�r.
a�? Salamuralar, konserveler, hazA�r gA�dalar, tA?tsA?lenmiAY etler, kuruyemiAYlerin tA?ketimi de sA�nA�rlandA�rA�lmalA�dA�r.
a�? Yiyeceklerde kullanA�lacak piAYirme teknikleri, yiyecek deAYiAYim miktarlarA� her hasta iA�in farklA�dA�r. BA�brek hastalarA� aynA� zamanda diyabet hastalarA� da olabilirler. Bu nedenle yiyecek A�lA�A?mleri herkes iA�in farklA� olmalA�dA�r.

DA�YABET
DA�YABET NEDA�R;
Diabet, pankreasA�n yeterli insA?lin A?retmemesi ya da A?retilen, insA?linin gA�revini yapamamasA� sonucunda, besinlerle vA?cuda alA�nanan glukozun kullanA�lamamasA� ve kan AYekerinin hA�zla yA?kselmesi olarak bilinen hastalA�k tablosudur. Diabet, tA?m dA?nyada ve A?lkemizde her yaAY, cins ve A�rktan milyonlarca kiAYiyi etkileyen A�ok sA�k gA�rA?len bir durumdur.
40 yaAYA�n A?zerinde, aAYA�rA� kilolu veya ailesinde diabet bulunan kiAYiler bu hastalA�AYa yakalanma yA�nA?nden daha fazla risk altA�ndadA�r.
Diabetin ortaya A�A�kmasA�nA� AYiAYmanlA�k, gebelik, kalA�tA�m, uzun sA?re diA?retik vb ilaA�larA�n kullanA�mA�,fiziksel ve psikolojik travmalar,bazA� pankreas hastalA�klarA� (pankreas tA?mA�rleri,pankreatit) gibi nedenler kolaylaAYtA�rA�r.

DA�ABETE BESLENME
Bireyin tedavisi ve gA?nlA?k kalori ihtiyacA� saptanA�p 3 ana, 2veya 3 ara A�AYA?ne bA�lA?nerek az ve sA�k aralA�klarla beslenilmelidir.
Diabetik bireyin gA?nlA?k diyetinde alacaAYA� enerji yaAYA�na, cinsiyetine ve fiziksel aktivite dA?zeyine uygun olmalA�dA�r
GA?nlA?k enerji gereksinmesinin yarA�sA�ndan fazlasA� karbonhidratlardan gelmeli; bunun da A�nemli bir kA�smA�nA� posa iA�eriAYi yA?ksek besinlerden oluAYturmalA�dA�r.

KOLESTEROL
Kolesterol, hayvansal kaynaklA� besinlerin yanA� sA�ra tA?m vA?cut hA?crelerinde bulunan mum benzeri yaAYdA�r. VA?cut, kolesterolA? kullanarak hormonlarA�, vitaminleri ve yaAYlarA� sindiren safra asitlerini A?retir. VA?cudun bu iAYlevleri yerine getirmesi iA�in, kanda A�ok az miktarda kolesterolA?n bulunmasA� yeterlidir. Kan damarlarA�nda gerektiAYinden fazla kolesterolA?n bulunmasA�, kalp ve damar hastalA�klarA�na zemin hazA�rlar.

Kan serum kolesterolA? ise kan dolaAYA�mA�nda bulunur. Kan kolesterolA?nA?n A�oAYunu vA?cut kendisi A?retir, bir kA�smA� da yiyeceklerle alA�nA�r. EAYer A�ok dA?AYA?k kolesterollA? bir beslenme diyeti uygulanA�rsa, vA?cut daha fazla kolesterol A?retir. Bitkisel kaynaklA� besinlerde kolesterol bulunmaz.

VA?cuttaki kolesterol, iki kaynaktan gelir.

1.Yiyeceklerle alA�nan kolesterol: Sadece hayvansal A?rA?nlerde yer alA�r. Kolesterol en fazla karaciAYer ve yumurta sarA�sA�nda bulunur. Yumurta, ete gA�re daha A�ok tercih edilen bir kaynaktA�r.

2.VA?cutta sentez edilen kolesterol: VA?cutta kolesterol metabolizmasA�, karaciAYer tarafA�ndan denetlenir. Bu mekanizma, diyetle alA�nan kolesterol miktarA�na gA�re ya sentezi azaltmak, ya da mevcut kolesterolA? safra asitlerine A�evirmekle gerA�ekleAYir.

YA?ksek kolesterol nedir?
KolesterolA?n normal deAYeri, 100 mililitre kanda 180-200 mga��dA�r. EAYer kandaki kolesterol bu deAYerlerin A?zerinde olursa, buna yA?ksek kolesterol adA� verilir.

A�zellikle kandaki LDL oranA�nA�n yA?ksek olmasA�, kalp ve damar hastalA�klarA�nA�n baAYlA�ca nedenlerindendir. LDLa��nin yA?ksek olmasA� durumunda kolesterol, damar iA�inde birikerek kanA�n dolaAYA�mA�nA� engeller. Bu hastalA�k tablosuna damar sertliAYi denir. Damar sertliAYi, kalp krizine yol aA�ar.

HDLa��nin kanda yA?kselmesi durumunda, kolesterol karaciAYere taAYA�narak safra ve benzer A?rA?nlere yA�kA�lA�r, damar sertliAYi olasA�lA�AYA� azalA�r.

Bu nedenle kandaki normal kolesterol dA?zeyi aAYA�lmadan HDLa��nin mA?mkA?n olduAYunca yA?ksek, LDLa��nin de mA?mkA?n olduAYunca dA?AYA?k olmasA� gerekir.

KolesterolA? etkileyen faktA�rler
a�? DoymamA�AY yaAY kullanA�mA�, fiziksel aktivite ve stresten uzak durmak, HDL yani iyi kolesterolA? artA�rA�r.
a�? DoymuAY yaAYlarla beslenmek, AYiAYmanlA�k, sigara kullanA�mA�, hareketsiz bir yaAYam LDL yani kA�tA? kolesterolA? artA�rA�r. LDLa��yi dA?AYA?rmek iA�in her gA?n en az 30 dakika fiziksel aktivite yapA�lmalA�dA�r.
a�? Genetik faktA�rler, HDL ve LDLa��nin kandaki seviyesini belirler. EAYer ailenizde kolesterolA? yA?ksek olan varsa, beslenmenizi ve fiziksel aktivitenizi buna gA�re dA?zenlemelisiniz.
a�? YaAY ve cinsiyet kandaki kolesterol dA?zeyini etkiler. Menopoz sonrasA� kadA�nlarA�n kanlarA�ndaki kolesterol yA?kselme eAYilimindedir.